Tedavi Öncesi Neler Yapılmalı
Tüp Bebek Tedavi Aşamaları
Hormon Baskılayıcı İlaçlar
Yumurta Geliştirici İlaçlar
Çatlatma İğnesi
Yumurta Toplama İşlemi
Embriyoloji Laboratuvarı
Embryo Transferi
Luteal Faz Desteği
Gebelik Testi
Tüp Bebek Tedavisi Başarısı
Yumurtalıkların Aşırı Uyarılması

Yumurtalıkların aşırı uyarılması (ovaryan hiperstimülasyon sendromu-OHSS) tüp bebek tedavisinin en sık gözlenen komplikasyonudur. Bu komplikasyonun gelişme nedeni yumurtalıkların gerektiğinden daha fazla geliştirici ilaçlara maruz kalmasıdır. Özellikle polikistik over sendromlu ( PKOS) kadınlar olmak üzere bazı hastalarda ideal dozun belirlenmesi çok kolay olmayabilir. Böyle durumlarda yetersiz ilaç dozu yumurtalıkların uyarılamamasına neden olurken, fazla doz ilaç ise yumurtalıkların aşırı uyarılmasına (ovaryan hiperstimülasyon sendromu) neden olur.

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu daha sık görülmekle birlikte şiddetli formunun oluşma olasılığı % 5 civarındadır. Yumurtalıkların uyarılması sırasında kabul edilebilecek sayıda yumurta uyarılması ile aşırı uyarılma arasında ince bir çizgi vardır. Her zaman doz ayarlaması mümkün değildir. Yumurtalıklarda aşırı uyarılma olduğunda yumurta geliştirici ilaçların dozunun azaltılması ve gerektiğinde ilaç uygulamasına bir gün veya daha uzun bir süre ara verilmesi sonucunda yumurtalıklardan salınan östrojen hormonun aşırı yükselmesini engellenir. Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS) yumurtaların toplanması (OPU) öncesindeki çatlatma iğnesinin (pregnyl, ovitrelle gibi) uygulanmadığı durumlarda ortaya çıkmayacaktır. Tedavi sonrası hamileliğin oluşması durumunda aşırı uyarılma sendromu daha da şiddetli hale gelecektir. Bu nedenle şiddetli ovaryan hiperstimülasyon sendromu varlığında tedavi durdurulmalıdır.

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu belirtileri

** Ultrasonografide yumurtalık boyutlarında artma
** Karın ağrısı, şişkinlik hissi, nefes darlığı, idrar miktarında azalma
** Karın boşluğunda sıvı toplanması
** Pıhtılaşma bozuklukları
** Göğüs boşluğunda sıvı toplanması

Ovaryan hiperstimülasyon sendromunun engellenmesi için;

** Yumurta geliştirici ilaçlara ara verilmesi
** Çatlatma iğnesinin dozunun azaltılması
** Yumurta toplama işleminin (OPU) iptal edilmesi
** Yumurta toplama işlemi sırasında damar yolundan özel sıvılar (HSA, HES gibi) verilmesi
** Yumurta toplandıktan ve embriyo oluşturulduktan sonra embriyo transferinin iptal edilmesi
** Embriyo transferine karar verilirse embriyo sayısı azaltılarak çoğul gebelik engellenmesi

Ovaryan hiperstimülasyon sendromunun tedavisi

Ovarian hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) hafif formlarında hastaneye yatış gerekmemektedir. Hastaya tuz ve sıvı kısıtlaması uygulanır, günlük kilo ve karın çevresi ölçümleri takip edilir. Bu arada bazı özel serumlar ve ağızdan tablet ilaçlar ile sendromun etkileri hafifletilmeye çalışılır. Hastanın bir günde karın çevresinde üç santimetreden daha fazla artış olması, vücut ağırlığının iki kilogramdan fazla artması, günlük idrar miktarının azalması, karında gerginlik artışı, nefes darlığı gibi yakınmaların ortaya çıkması durumunda hekimine mutlaka haber vermesi gereklidir.

Ovarian hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) şiddetli formlarında hastaneye yatış yaparak tedavi edilmelidir. Hastaya özel serumlar verilir, günlük kan tetkikleri ve ultrason incelemeleri ile takip edilir. Hastanın karında biriken sıvının iğne ile boşaltılması (parasentez) sendromun belirtilerini azaltacaktır. Şiddetli uyarılma durumlarında hastanede kalış süresi 2-3 haftaya kadar uzayabilmektedir. Literatürde hastalara takip sürecinde 10-15 defa parasentez yapılması gereken vakalar bildirilmiştir.

Ovaryan hiperstimülasyon sendromu (OHSS) gebe kalmayan kadınlarda zaman içinde kendi kendini sınırlamaktadır. Ancak hamile kadınlarda iyileşme süreci uzayabilir. Çünkü yükselen gebelik hormonu (β-hCG) yumurtalıkların uyarılmasını, dolayısıyla da sendromun belirtilerini arttırmaktadır. Özellikle çoğul gebelik (ikiz, üçüz gibi) hafif formda ovaryan hiperstimülasyon sendromları bile şiddetli hale geçebilir.

Ovaryan hiperstimülasyon sendromunun riskleri

Ovarian hiperstimülasyon sendromu (OHSS) nedeniyle büyüyen yumurtalıklar sünger gibi yumuşak ve hassastırlar. Yumurtalık kapsülünün gerilmesi nedeniyle hastalar kasık ağrısı hissedebilirler. Yumurtalıklar en küçük travma ile kolaylıkla kanayabilirler ve kendi etraflarında dönerek "torsiyon" adı verilen, acilen cerrahi gerektiren ağrılı bir duruma neden olabilirler.

Ovarian hiperstimülasyon sendromunun (OHSS) çok şiddetli formlarında hastalar karınlarında ve göğüs boşluklarında biriken sıvı nedeniyle nefes almakta zorluk çekerler. Derin nefes almalarına rağmen akciğerlerinde biriken sıvı nedeniyle yeterli oksijen alamazlar ve kendilerini adeta "su içinde boğulur" gibi hissederler. Ayrıca pıhtılaşma sistemindeki düzensizlik nedeniyle kan damarlarında pıhtılar birikir ve beyin, akciğer gibi hayatsal organların oksijenlenmesi bozulur.