Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığı
Yumurta Toplamada Genel Anestezi
Tüp Bebek Tedavisi Başarısı
Tedavi Sürecinde Yaşanabilecek Olumsuzluklar
Tüp Bebek Tedavisinde Yenilikler
Embryo Transferi Sonrası İstirahat
Tüp Bebek Tedavisinde Kan Sulandırıcılar
Tüp Bebek Tedavisinde Anti-Oksidanların Yeri
Embryoskop
Azospermi Tedavisinde Yenilikler
Tüp Bebek Tedavisi İlaçları ve Kanser Riski

Tüp bebek tedavisinin iptal edilmesi

Yumurta geliştirici ilaçların uygulanmaya başlanmasından sonra yapılan ultrasonografi takiplerinde yumurtalıkların tedaviye beklenen yanıtı vermemesi, yeterli sayıda olgun yumurta (folikül) gelişmemesi durumunda tedavi iptal edilmelidir. İlaca yetersiz yumurtalık yanıtı genellikle anne adayının yaşının ilerlemiş olduğu tedavilerde izlenmektedir. Yaş ilerlememiş olsa bile eğer kadının yumurtalık rezervi azalmışsa tedaviye yanıt azalabilir. Bazen de hastanın ilaca aşırı duyarlılık gösterme riskinden dolayı hekimin düşük dozda ilaç ile tedaiye başlama düşüncesi de bu duruma neden olabilir. Bu nedenle hastaların tedavi öncesi iyi değerlendirilmeleri, protokolün ayrıntılı bir inceleme sonrası belirlenmesi çok önemlidir.

Yetersiz yanıt nedeniyle tedavinin iptal edilmesi durumunda hasta ultrasonla takibe devam edilmelidir. Kontrolsüz şekilde cinsel ilişki olması istenmeyen çoğul gebeliklere neden olabilir. Hastanın yumurtalıklarının yavaş yavaş sönmeye başlayana kadar utrason takipleri devam etmelidir.

Yumurta bulunamaması

Yumurta geliştirici tedavinin sonucunda ultrason takiplerinde olgun yumurtaların (folikül) geliştiği düşünülerek, toplama işleminin yapılmasına rağmen hiçbir folikülden yumurta elde edilememesi durumuna boş folikül sendromu (BFS) adı verilmektedir. Tüm tüp bebek tedavilerinin %1-2'sinde bu durum gerçekleşebilir. Boş folikül sendromu sıklıkla çatlatma iğnesinin yeterli etkiyi gösterememesinden kaynaklanmaktadır. Diğer sık görülen neden ise çiftlerin genetik yatkınlıklarıdır. Çatlatma iğnesinin yetersiz etki göstermesi ilacın iyi koşullarda saklanamaması, yanlış uygulanması ya da doğru uygulanmasına rağmen vücut içinde yeterince metabolize edilememesinden kaynaklanabilir.

Yumurta toplama işleme sırasında eğer ki bir yumurtalıktan hiç yumurta elde edilemediyse diğer yumurtalığa geçilmemelidir. Hastanın hemen idrarından alınacak örnekten β-hCG hormonu bakılarak karar verilmelidir. Eğer β-hCG seviyesi düşük ise hastaya yeniden çatlatma iğnesi uygulanarak diğer yumurtalıktan yumurtalar 36 saat sonra toplanmaya çalışılmalıdır. Ancak β-hCG seviyesi normal ise yeniden çatlatma iğnesi uygulanmaya gerek yoktur.

Döllenmenin olmaması

Laboratuvar şartlarında toplanan yumurtalar ile sağlıklı seçilen spermlerin döllenme oranı %65-70 civarında olmaktadır. Klasik tüp bebek yöntemine göre mikroenjeksiyon (ICSI) ile döllenme oranı daha yüksek olmaktadır. Bazı çiftlerde ise yumurtalar ve spermlerin elde edilmesine rağmen hiç döllenme sağlanamayabilir. Bu durumda yumurta geliştirme protokolü tekrar gözden geçirilmeleri, sperm analizi yeniden incelenmelidir. Eğer her ikisi için de bir problem saptanamazsa çiftlerin genetik yatkınlıkları açısından değerlendirilmeleri gerekebilir.

Embriyo transfer zorluğu

Tedavi sonrasında gebeliğin oluşmasında birçok faktör çok önemli olmakla birlikte embriyo transferinin etkisi daha bir dramatiktir. Uzun bir tedavi sonrasında geliştirilen ve kalitesi ile gebelik oluşturma potansiyeli olan embriyolar basit bir manipülasyonla rahim içine yerleştirilmektedir. Anestezi gerektirmeyen ve çoğu zaman kolayca uygulanabilen bu işlem, bazen tedavinin tüm emeğinin boşa gitmesine neden olabilmektedir.

Embriyo transferinde zorluk yaşanabilecek hastaların öngörülmesi her zaman mümkün olmamaktadır. Geçmişte konizasyon, LEEP, koterizasyon (halk arasında rahim ağzının yakılması ya da dondurulması şeklinde ifade edilebilir) gibi rahim ağzı cerrahisi mevcut hastaların transferlerinde sıkıntı yaşanma riski daha yüksektir. Bunun yanı sıra takiplerinde rahim ağzı kanalında yeterince salgının gelişmediği hastalarda da dikkatli davranmak gerekmektedir.

Embriyo transferinin zorluğunun öncesinde test edilebilmesi için bazı tüp bebek ekipleri yumurta toplama işlemi sırasında transfer kateterleri ile deneme (mock transfer) yapılabilir. Bu şekilde içinde embriyo olmayan kateterler ile pratik yapılma şansı yakalanabilir. Eğer transfer zorluğu mevcutsa sert kateterler ile embriyo transferi uygulanmalıdır.

Sperm bulunamaması

Tedavi öncesi sperm analizlerinde azospermi saptanan çiftlerde, kadınların yumurtaları geliştirilip toplamaya hazırlandığında, erkek için de cerrahi olarak sperm bulma işlemi uygulanır. Birçok hasta sperm bulamama ihtimaline karşın yumurtaların neden geliştirildiğini sorgulamaktadırlar. Ancak gebelik şansının arttırılması için geliştirilen yumurtaların, taze spermler ile döllenmesi tercih edilmektedir. Tıkanıklığa bağlı (obstrüktif) azosperm söz konusu olduğunda sperm bulma oranı çok yüksektir, hemen hemen hastaların tamamında sperm elde edilebilmektedir. Ancak sperm üretme bozukluğuna (non-obstrüktif) azospermi durumunda sperm bulma oranı yaklaşık %60-65 civarında olmaktadır. Eğer cerrahi ile sperm bulunamama durumunda tedavi iptal edilmek zorunda kalınır.

Gebelik testi öncesi kanama olması

Gebelik testi yapmadan vajinal kanamanın başlaması hamilelik şansı bir miktar azalmakla birlikte gebeliğin oluşmadığı anlamına gelmemektedir. Kanamanın devam etmesi durumda bile gebelik testi mutlaka yapılmalıdır. Embriyo transferinden sonra luteal faz desteği amacıyla verilen ilaç tedavisinin düzenli uygulanması çok önemlidir.

Ovaryan Hiperstimülasyon sendromu (OHSS)

Yumurtalıkların geliştirilmesi sırasında kabul edilebilecek sayıda yumurta uyarılması ile aşırı uyarılma arasında ince bir çizgi vardır. Yumurtalıkları uygulanan tedaviye aşırı yanıt vermesi durumda yumurtalıkların boyutları artar ve travmaya çok hassas hale gelirler. Ayrıca damar içindeki sıvı damar dışına kaçarak karın içinde, göğüs kafesinde sıvı birikimine buna bağlı olarak karın çevresinde artma, vücut ağırlığında artış, nefes darlığı gözlenebilir. Ovaryan hiperstimülasyon sendromu çoğunlukla hafif seyrederken, hastanede yatmayı gerektirebilecek şiddette de gelişebilir.