İnfertilite Tanısı ve Değerlendirmesi
Yumurta Takibi
Sperm Analizi
İnfertilite Cerrahisi
Yumurtlama Tedavisi
Aşılama Tedavisi
Tüp Bebek ve Mikroenjeksiyon
Embryo Dondurma
Preimplantasyon Genetik Tanı
Sperm Bulma Cerrahisi
Psikolojik Destek

Günümüzde kısırlık nedeniyle başvuran çiftlerin altta yatan neden araştırıldığında, nedenin %40 oranında erkekten kaynaklandığını görülmektedir. Bu nedenlerin çok az bir kısmı cinsel performans ve boşalma ile ilgili olduğu için, ancak çift çocuk sahibi olmaya karar verildiğinde fark edilebilmektedir. Erkek üreme hücresi olan sperm değerlendirmesi "spermiogram" adı verilen tetkik ile yapılabilmektedir.

Spermiyogram (Sperm analizi) nedir?

Çocuk istemi ile başvuran çiftlerin araştırılmasında ilk olarak değerlendirilmesi gereken erkektir. Çünkü % 40 oranında görülen erkekten kaynaklanan nedenler, çoğu zaman tek bir tetkik ile tanınabilmektedir. Erkek her cinsel ilişkide "sperm" adı verilen üreme hücrelerini vücut dışına salgılamaktadır. Kadın ise ayda sadece bir gün yumurtlar ve yumurta karın boşluğuna salındığı için hiçbir zaman direkt olarak görüntülenemez. Bu nedenle kadına bağlı testler ise çok daha zaman alıcı ve dolaylıdır.

Spermiogram tetkiki uygulaması basit olmasına karşın, aslında değerlendirmesi son derece karmaşıktır. Sperm analiz sonucu tüm tedavi protokolünü etkileyeceği için, bu konuda deneyimli merkezlerde ve konusunda uzman kişilerce incelenmelidir.

İyi bir sperm analizi için şu şartların sağlanmasına dikkat edilmelidir:

- Verilen sperm örneği hemen incelenmelidir. Boşalma (ejekülasyon) ile inceleme arasında 30 dakikadan fazla zaman geçmesi durumunda tetkik değeri düşecektir.
- Sperm örneği verilmeden önce 2-5 günlük cinsel perhiz yapılmalıdır. Cinsel perhiz süresince erkek ilişki ya da mastürbasyon, hiçbir yolla boşalmamış olmalıdır.
- Sperm örneği verilirken mastürbasyon sırasında herhangi bir kayganlaştırıcı ya da prezervatif gibi bir malzeme kullanılmamalıdır.
- Sperm örneği bu amaçla hazırlanmış, hastaya rahatsız etmeyecek, sessiz özel odalarda verilmelidir.

Sperm Örneğinin Değerlendirilmesi

Sperm örneği (meni) alındıktan sonra 30 dakika kadar sıvılaşması için beklenir ve incelemeye daha sonra geçilir. Sperm incelemesinde değerlendirilen kriterler şunlardır:

Miktar: Boşalma sırasında gelen ejekülat (meni) miktarı 2-6 mL olmalıdır. Bu sıvının çok az bir kısmı sperm hücreleri tarafından oluşturulurken, büyük kısmı prostat bezinde salgılanan sıvıdır. Bu prostat sıvısı spermlerin hareket etmesini ve hedefe yönelmelerini sağlamaktadır. Sıvı miktarı çok az olur ise spermlerin hedefe ulaşması güçleşebilir, sıvının çok fazla olması durumunda ise sperm konsantrasyonu azalacağından gebelik şansı azalabilir.

Akışkanlık: Boşalmadan hemen sonra ejekülat (meni) jel kıvamındadır. Yaklaşık 30 dakika içinde meni sıvılaşmaya başlar ve akışkan hale gelir. Eğer menide akışkanlık olmazsa spermler serbestçe hareket edemez ve dolayısıyla da gebelik olasılığı azalır.

pH: Semen (meni) normalde bazik bir sıvıdır ve pH >7'dir. Bu bazik ortam spermlerin vajinadaki asidik ortamdan korunmasını sağlar. Eğer semende pH dengesinde bozukluklar varsa spermlerin vajina içinde yaşama şansı azalmaktadır.

Fruktoz: Fruktoz bir şeker molekülüdür ve spermlere hareket için gereken enerjiyi sağlamaktadır. Sperm hareketliliğini olumsuz etkileyecek olan fruktoz eksikliği erkek üreme sisteminde bir tıkanıklık olduğunu düşündürmektedir.

Sayı: Ejekülatta (meni) bulunan sperm sayısının mililitrede 15 milyondan daha az olması düşük sperm sayısını, 10 milyondan az olması da çok düşük sperm sayısını göstermektedir. Sperm sayısındaki bu yetersizlikler "oligospermi" olarak adlandırılır. Bazı hastalarda ise ejekülatta (menide) hiç sperm hücresi saptanamamaktadır. "Azospermi" adı verilen bu durumda semen (meni) tamamen normal görünmesine rağmen, mikroskop ile incelemede sıvı içinde hiç sperm yoktur.

Motilite (Hareket): Hamileliğin oluşmasında sperm sayısı kadar önemli olan diğer bir kriter spermlerin kalitesidir. Spermlerin yumurtaya ulaşıp dölleyebilmesi için ileriye doğru hareket etmesi gerekir. Yerinde hareket eden ya da hareketsiz spermler hamilelik oluşmasını sağlayamazlar. Normalde spermlerin % 50'sinin ileri doğru hareket ediyor olması gerekmektedir.

Morfoloji (Şekil): Sperm kalitesini gösteren diğer çok önemli bir kriter de sperm hücrelerinin şekilleridir. Yapısal şekilleri normal olmayan spermlerin dölleme yeteneği düşük olmaktadır. Normal bir erkekte spermlerin minimum % 30'unun normal şekilli olması gerekmektedir.

Bu kriterler dışında sperm hücrelerinin kümeleşmeleri, menide iltihap hücrelerinin (lökosit) varlığı gibi faktörler de kontrol edilmelidir. Ancak spermin dölleme yeteneğini belirleyen bilinen ve bilinmeyen pek çok faktör mevcuttur ve hiçbir test sperm dölleme yeteneği hakkında % 100 doğrulukta bilgi sağlayamaz.